Myanma's 2025 Election : A Military Power Grab

၂၀၂၅ မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်တင်ပြအပ်ပါသည်-

ပေးထားသော အစီရင်ခံစာများ၏ အဓိကတွေ့ရှိချက်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲသည် **ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ၊ စစ်တပ်က အာဏာကို ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်ရန် စနစ်တကျ တွက်ချက်ကစားထားသည့် နိုင်ငံရေးလုပ်ကြံမှုတစ်ရပ်** ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည် ။

စစ်ကောင်စီသည် စစ်တပ်က အသာစီးရမည့် လွှတ်တော်နှင့် အစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖန်တီးကာ တရားဝင်မှု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ဖော်ထုတ်တင်ပြထားပါသည်။

ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် စစ်အုပ်စုက အာဏာကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အဓိကနည်းလမ်း (၄) ရပ်ကို အသုံးပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်-

  **ရွေးကောက်ပွဲနည်းစနစ်နှင့် ကျင်းပမည့်ပုံစံများ ပြောင်းလဲခြင်း**
    *   စစ်ကော်မရှင်သည် ၎င်းတို့အလိုကျ နိုင်ငံရေးပါတီနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသာ အနိုင်ရရှိရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့် စနစ်အချို့ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
အဓိကအားဖြင့် ယခင်က မဲအများဆုံးရရှိသူ အနိုင်ရသည့် (First-Past-the-Post - FPTP) စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ရာမှ **အချိုးကျကိုယ်စားပြု (Proportionate Representation - PR) စနစ်ကို ထည့်သွင်းကျင်းပလာခြင်း** ဖြစ်သည်။
သို့သော် PR စနစ်ကို သီးသန့်ကျင်းပခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရောနှောအမတ် (Mixed-Member Proportional - MMP) စနစ်ဖြင့် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။

    *   ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာများအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကျင်းပမည်ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် FPTP စနစ်အပြင် PR စနစ်ကိုပါ ထည့်သွင်းကာ MMP စနစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။
တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် လွှတ်တော်များလည်း အမျိုးသားလွှတ်တော်ကဲ့သို့ FPTP နှင့် PR စနစ်ပေါင်းစပ်ထားသည့် MMP စနစ်ကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
    *   စစ်ကော်မရှင်လက်အောက်ခံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က PR စနစ်အတွက် သီးခြားမဲပေးရန်မလိုဘဲ FPTP မဲရလဒ်ကိုပင် အခြေခံတွက်ချက်မည်ဟု တရားဝင် ပြောကြားထားသည်။
    *   လက်ရှိစစ်ကော်မရှင်က ပြောင်းလဲလိုက်သည့် ရွေးကောက်ပွဲစနစ်သည် **အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး** ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် အသားကျရင်းနှီးမှုနည်းသေးသည့် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ရှုပ်ထွေးခက်ခဲစေမည့်စနစ် ဖြစ်သည်။
ဤအခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ **မဲမသမာမှုများလည်း များစွာလုပ်ဆောင်နိုင်**သည်။
  **နယ်မြေကန့်သတ်၍ အပိုင်လိုက်ကျင်းပခြင်း**
    *   စစ်အုပ်စုသည် ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ တွင် ကျင်းပမည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်း (၁) အဖြစ် မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်တွင်သာ ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာထားပြီး၊ အပိုင်း (၂) ကို ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီတွင် ဆက်လက်ကျင်းပမည်ဟု ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ရှိသည့်အနက် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ကျင်းပမည့် မြို့နယ်များသည် စုစုပေါင်း ၁၀၂ မြို့နယ်သာ ရှိသည်။

    *   ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် စစ်အုပ်စုသည် နယ်မြေရွေးချယ်မှုကို သတိကြီးစွာ ထားရှိပြီး ရွေးချယ်ခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ရသည် [9]။ မြို့နယ်အများစုသည် ၎င်းတို့ စိုးမိုးရာဒေသဖြစ်ပြီး၊ စစ်ရေးအရ အားပြိုင်နေသည့် မြို့နယ်အချို့ကိုမူ စစ်အုပ်စု၏ အစိုးရရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားနိုင်ဆဲ မြို့နယ်များအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသည် [9]။ စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်ထားသည့် နယ်မြေများတွင် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပသည့်အပြင်၊ ရာနှုန်းပြည့်နီးပါး စိုးမိုးမှုရှိသည့် ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသများတွင်လည်း နေရာကွက်ကျားသာ ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။

    *   ဤသို့ အပိုင်းလိုက် ခွဲကျင်းပခြင်းကြောင့် မဲဆန္ဒနယ်များတွင် မြို့နယ်အစုံအလင်မပါဝင်ဘဲ ကိုယ်စားလှယ် မရွေးချယ်နိုင်သည့် အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
၎င်းသည် ရွေးကောက်ပွဲ မဲမသမာမှု လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး၊ အပိုင်း (၁) ရလဒ်များကြည့်ပြီး ကျန်မြို့နယ်များမှ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို မသမာသည့်နည်းဖြင့် ပြောင်းလဲအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အခြေအနေမြင့်မားနေသည်။

    *   ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၀၂ ဦး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၃ ဦးသာ ရွေးချယ်နိုင်ဦးမည်ဖြစ်သည်။
တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များအတွက်လည်း မြို့နယ် ၁၀၂ မြို့နယ်က ကိုယ်စားလှယ် ၁၀၂ ဦးသာ ရွေးချယ်နိုင်ဦးမည် ဖြစ်သည်။

  **လွှတ်တော်ခေါ်ယူမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေအားနည်းချက်ကို အသုံးချခြင်း

    *   စစ်အုပ်စုသည် အပိုင်း (၁) ပြီးချိန်တွင် အပိုင်း (၂) ကို ဆက်လက်မကျင်းပဘဲ လွှတ်တော်ခေါ်ယူခြင်းကို လုပ်ဆောင်လာနိုင်သည်။

၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ခေါ်ယူရမည်။

    *   လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ပထမနေ့တွင် အစည်းအဝေးတက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော်တက်ရောက်ပါက လွှတ်တော်အထမြောက်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
“တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ” ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပဖြစ်သည့် ဒေသများမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ခြင်းမရှိဟု ဆိုလိုသည်။

    *   ထို့ကြောင့် အပိုင်း (၁) အပြီး ထွက်ပေါ်လာသည့် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စစ်အုပ်စုက ရွေးချယ်ထားသည့် စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်များ ပေါင်း၍ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကို တက်ရောက်ပါက လွှတ်တော်အထမြောက်မည်ဖြစ်သည်။

    *   ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) အပြီး လွှတ်တော်ခေါ်ယူမည်ဆိုပါက ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၁၀၂ ဦး (၄၈.၁၁%) နှင့် စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး (၅၁.၈၉%) ရှိမည်ဖြစ်သည်။

အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် ၁၃ ဦး (၁၈.၈၄%) နှင့် စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၅၆ ဦး (၈၁.၁၆%) ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင်လည်း ရွေးကောက်ခံ ၁၁၅ ဦး (၄၀.၉၂%) နှင့် စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၆ ဦး (၅၉% ကျော်) ရှိမည်ဖြစ်သည်။

    *   ဤသို့ဖြင့် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ မပါဘဲနှင့်ပင် စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်များ သီးသန့်ဖြင့်ပင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များကို ခေါ်ယူနိုင်သည့် အခြေအနေရှိနေသည်။

တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင်လည်း စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ် ၂၅% မှာ အလိုအလျောက် ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်၍ စစ်အုပ်စုကိုယ်စားပြု တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက ဦးဆောင်ကာ ကျင်းပသည့် လွှတ်တော်များ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌများလည်း စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

  **အစိုးရဖွဲ့စည်းမှုကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ခြင်း**
    *   ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပသည့်နေ့မှ ၁၅ ရက်အတွင်း ကျင်းပရမည်ဟု ပါရှိသည်။

ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ပြီးနောက် လွှတ်တော်များ ခေါ်ယူပြီး အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်သည့် အခြေအနေရှိသည်။

    *   အစိုးရဖွဲ့စည်းမှုတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်သည်။

လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ခံအစုအဖွဲ့၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ခံအစုအဖွဲ့၊ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးရှိ စစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့) က ဒုသမ္မတတစ်ဦးစီ ရွေးချယ်ကာ ထိုအထဲကမှ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။

    *   ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ပြီးနောက် အပိုင်း (၂) ကို ဆက်လက်ကျင်းပခြင်းမရှိဘဲ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်ရေးလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဆိုပါက အရေအတွက်အများစုဖြစ်နေသည့် စစ်အုပ်စုက **သမ္မတကို စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ခန့်အပ်နိုင်သည့် အခြေအနေ**ဖြစ်သည်။

    *   ထို့အပြင် သမ္မတက ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအပါအဝင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအပြင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌကိုပါ ခန့်အပ်နိုင်သည့်အာဏာ ရှိသည်။

ဤသို့ဖြင့် စစ်အုပ်စုသည် **အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေး၊ တရားစီရင်ရေးနယ်ပယ် သုံးခုစလုံးကို အပြည့်အဝနီးပါး ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်မည့် အခြေအနေ**ဖြစ်သည်။

**အနှစ်ချုပ်အားဖြင့်** စစ်ကော်မရှင်က လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များ၊ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် နည်းစနစ်များသည် စစ်အုပ်စုဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရေးကိုသာ စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရသည်။

ဤအခြေအနေသည် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် အရပ်သားအစိုးရသို့ အဆင့်ဆင့်ကူးပြောင်းမည့် ပုံစံမဟုတ်ဘဲ **အရာအားလုံးကို စစ်တပ်က အပြည့်အဝဆက်လက်ထိန်းချုပ်ရန် စီမံဆောင်ရွက်ချက်**ပင် ဖြစ်သည်။

#NawTuAwng

12 , 9 , 2025